E / Wasserijen en strijkinrichtingen Populair
In Services
28 Services
377
Ja het wasgoed was ook een probleem voor de toenmalige bewoners. Het was veel handwerk met het wassen, uitwringen en dan drogen op de Bleek. De naam Bleekveldje is er niet voor niets. Maar erg praktisch was het allemaal niet totdat de eerste kuipen opkwamen.
Die kuipen werden later voorzien van een mangel, waarmee de was al kon worden voorgedroogd. Eerst in houten uitvoeringen maar later volgden de metalen mangels. Nog later werd het elektrisch en nu hoeven wij zelf helemaal niets meer te doen dan een knopje in te drukken.
Om dat vervelende karwei uit handen te nemen ontstonden er op
het einde van de 19e eeuw de was-, glans- en strijkinrichtingen. Enkele namen zijn de dames Baaijen ( NZ Haven), van Broekhoven in de Coehoornparkstraat, mevr. Gevonden – van Tiggelen via de Moeregrebstraat naar de Bosstraat en mevr Urff – Rissema op diverse plaatsen in de stad. Al deze inrichtingen verdwenen langzamerhand door het ontstaan van de grote wasserijen, die niet alleen particulier maar zeker ook industrieel werkten.
Die kuipen werden later voorzien van een mangel, waarmee de was al kon worden voorgedroogd. Eerst in houten uitvoeringen maar later volgden de metalen mangels. Nog later werd het elektrisch en nu hoeven wij zelf helemaal niets meer te doen dan een knopje in te drukken.
Om dat vervelende karwei uit handen te nemen ontstonden er op
het einde van de 19e eeuw de was-, glans- en strijkinrichtingen. Enkele namen zijn de dames Baaijen ( NZ Haven), van Broekhoven in de Coehoornparkstraat, mevr. Gevonden – van Tiggelen via de Moeregrebstraat naar de Bosstraat en mevr Urff – Rissema op diverse plaatsen in de stad. Al deze inrichtingen verdwenen langzamerhand door het ontstaan van de grote wasserijen, die niet alleen particulier maar zeker ook industrieel werkten.
Wasserij de Lelie
Chris Roelin had een zaak in manufacturen en heerenkleding op de Bosstraat en vroeg en verkreeg gemeentelijke toestemming om in de St Josephstraat een wasserij op te starten op de nummers 11 – 13. In 1918 had dat heuglijke feit plaats onder de volledige naam “Amerikaanse wasch- en strijkinrichting de Lelie”.
Omdat het feitelijk niet zijn hoofdzaak was had hij een wasbaas in dienst, de heer Emmerzael, die het nieuwe bedrijf trachtte te organiseren en die aantekeningen uit een speciaal zakboekje haalde. In 1923 hield Roelin de wasserij voor gezien en verhuurde naam, gebouwen en installaties aan de gebrs. Hoek. Het werd toen stoomwasserij de Lelie.
De broers namen als eerste de abonnees onder de loep. Vanaf 1926 trokken zij Zeeland in en hadden binnen no-time een stel depothouders op Tholen en in Zeeuws-Vlaanderen. Dat betekende andersoortig vervoer, want die afstanden waren niet meer met de fiets, het paard of een wagen te bewerken. Dus kwamen in 1927 de eerste vrachtwagens in het bedrijf.
Bouwactiviteiten volgde in 1929, De strijkkamer barstte al uit zijn voegen en werd vergroot. Nog eens vier jaar later werd een tweede vergroting uitgevoerd. Door Dirk Hoek werd een dekenborstel-machine uitgevonden, waarop hij patent heeft aangevraagd en die bij notaris van Gruting in bewaarstelling werd gegeven. ( Bewaarstellingsakte dd 15 – 7 – 1936.)
Ook was het bedrijf in het bezit van een Pullman wasmachine. Hierin werd in vier stappen de was grondig geschoond in ca 2 uur. Voorwaar een royale verbetering in tijd. Hierna kwamen de wasstukken terecht bij de unieke Holland mangelmachine van Nederlands fabricaat. Deze unieke machine, waarvan er slechts 3 in Nederland waren, verwerkte zo’n 14 meter goed per minuut op een lopende band.
Een minder leuk probleem was de roetuitstoot door gebruik van KE – briketten, die erg vet waren. Veel woningen aan de Wassenaarstraat hadden daar last van. In goed overleg met de Gebr. Hoek werd voor gietcokes gekozen en het roet-probleem was hiermee opgelost.
In maart 1934 wordt er een bouwvergunning aangevraagd voor het slopen van de 2 oude pandjes en de bouw van een geheel nieuw front met bovenwoningen (zie foto’s). Tevens werd hiermee de fabriek ruimschoots vergroot met kantoren en een garage.
De bedrijfspanden worden in 1938 in twee kopen eigendom van de Gebr. Hoek, een gevolg van de eerder afgesloten huurconvenanten. Over de oorlogstijd is niet zoveel bekend. Alles was minder ter beschikking en daar werd ook de Lelie mee geconfronteerd.
Vanaf 1946 wordt er weer uitgebreid en ook in 1947 wordt op het achter terrein verder gebouwd. Het ketelhuis moet nodig vergroot worden en er wordt een extra ruimte voor de strijksters gecreëerd.
Vanaf 1946 wordt er weer uitgebreid en ook in 1947 wordt op het achter terrein verder gebouwd. Het ketelhuis moet nodig vergroot worden en er wordt een extra ruimte voor de strijksters gecreëerd.
De ontwikkeling in de chemische wasserijen staan niet stil. Een nieuw fenomeen is het triploneren ( waterafstotend, slijtvast en motwerend maken) en iets later komt het Super-Fix programma in omloop. Dit zorgt ervoor dat de kleding en linnengoed veerkracht en soepelheid behoudt. De algemene ontwikkeling zorgt voor ruimtegebrek en daarom wordt in 1956 zelfs nog een pand bijgekocht. St Josehstraat 22 wordt een extra opslag- en stallingsruimte.
In 1961 volgt de eerste aankondiging dat het bedrijf uit de binnenstad gaat vertrekken. Het nieuwe adres wordt de Antwerpsestraatweg 415. De verhuis in 1962 gaat gepaard met grote klussen, want via het achtererf van de achterbuurman
( aannemer Nuijten) gaan de zware stukken op weg naar de nieuwe werkplek.
Op de nieuwe locatie wordt later ingespeeld op de landelijke ontwikkelingen. Het bedrijf gaat van de particulier over naar wassen voor de gezondheidszorg ( ziekenhuizen en verpleeginrichtingen) én zij gaan daarnaast ook linnengoed in de verhuur aanbieden. Daarvoor gaan zij in zee met de linnenweverij Waalre.
( aannemer Nuijten) gaan de zware stukken op weg naar de nieuwe werkplek.
Op de nieuwe locatie wordt later ingespeeld op de landelijke ontwikkelingen. Het bedrijf gaat van de particulier over naar wassen voor de gezondheidszorg ( ziekenhuizen en verpleeginrichtingen) én zij gaan daarnaast ook linnengoed in de verhuur aanbieden. Daarvoor gaan zij in zee met de linnenweverij Waalre.
De Lelie fuseert met wasserij de Zon in Goes en wordt nog later onderdeel van de Zeetex. Die op hun beurt gaan weer een samenwerkingsverband aan met het verhuurbedrijf Rentex en beide zaken worden in 1997 overgekocht door Lips.
(alle foto’s uit archieven Hoek en de Lelie, behalve benoemde. Bord depothouders en het raam particulier bezit)
Ondanks het feit dat onderstaande inrichting niet in het oude stadsdeel lag wilde ik die graag aan u laten zien. Dit geeft een meer totaalbeeld van deze bedrijfstak:
(alle foto’s uit archieven Hoek en de Lelie, behalve benoemde. Bord depothouders en het raam particulier bezit)
Ondanks het feit dat onderstaande inrichting niet in het oude stadsdeel lag wilde ik die graag aan u laten zien. Dit geeft een meer totaalbeeld van deze bedrijfstak:
De Zoom, oudste was-, bleek- en strijkinrichting van Bergen op Zoom
In 1882 startte Petrus Asselbergs met een Was-. Bleek- en Strijkinrichting, gelegen aan de moervaart de Zoom. De naam was eigenlijk wel logisch.
Later werd de uitgebreide was- en strijkinrichting nog eens extra uitgebreid met koude- , warme- en stortbaden voor particulieren. Zeer vooruitstrevend voor die tijd.
Later werd de uitgebreide was- en strijkinrichting nog eens extra uitgebreid met koude- , warme- en stortbaden voor particulieren. Zeer vooruitstrevend voor die tijd.
In 1906 wordt door zoon Johannes( Jan) de eerste uitbreiding aangekondigd en aangevraagd bij de gemeente. Vanaf nu begint de modernisering.
In 1909 begint hij ook de eerste klanten op de Zeeuwse eilanden te krijgen en hij stelt een depot/agent aan in Goes. Schouwen-Duiveland volgt later en ook Goeree – Overflakkee komt in de jaren 70 aan bod.
In 1909 begint hij ook de eerste klanten op de Zeeuwse eilanden te krijgen en hij stelt een depot/agent aan in Goes. Schouwen-Duiveland volgt later en ook Goeree – Overflakkee komt in de jaren 70 aan bod.
Het blijft niet alleen bij kleding. Ook huistextiel, met name gordijnen en dekens, worden opgenomen in het pakket. Ondertussen wordt het bedrijf steeds verder ingericht en gemoderniseerd. In de 20-er jaren beschikt het bedrijf over een eigen waterzuiverings-installatie, een eigen elektrisch netwerk en een eigen stoominrichting voor de kleding.
In 1928 komt een nieuw onderdeel het pakket versterken: de stoomververij en daarbij komt een nieuw logo en een tweede naam om de hoek kijken.
In 1928 komt een nieuw onderdeel het pakket versterken: de stoomververij en daarbij komt een nieuw logo en een tweede naam om de hoek kijken.
In de WOII is het hele bedrijf geplunderd en zijn de gebouwen tot twee keer toe ( 1940 en 1944) zwaar beschadigd. De herstart na deze periode komt op 4 juni 1945. Kort daarna is de nieuwe brug gereedgekomen, die in de oorlog opgeblazen was.
Voortvarend wordt het bedrijf na de oorlogsellende weer teruggebracht naar een volwaardige productie.
In 1949 wordt het “triploneren” geïntroduceerd. De speciale aanpak van de kleding zorgt voor motvrije en slijtvastere kleding. Ook worden in dit jaar diverse jubilea gevierd, die waren uitgesteld i.v.m. de oorlogsperikelen. Jan Asselbergs is 50 jaar aan de zaak verbonden en de zaak zelf bestaat in 1947 al 65 jaar.
Er komt in 1958 een depot in de binnenstad van Bergen op Zoom op de Wassenaarstraat 3a.
Voortvarend wordt het bedrijf na de oorlogsellende weer teruggebracht naar een volwaardige productie.
In 1949 wordt het “triploneren” geïntroduceerd. De speciale aanpak van de kleding zorgt voor motvrije en slijtvastere kleding. Ook worden in dit jaar diverse jubilea gevierd, die waren uitgesteld i.v.m. de oorlogsperikelen. Jan Asselbergs is 50 jaar aan de zaak verbonden en de zaak zelf bestaat in 1947 al 65 jaar.
Er komt in 1958 een depot in de binnenstad van Bergen op Zoom op de Wassenaarstraat 3a.
Na het overlijden van ‘Jan -van-de-Was’ in 1960 wordt het bedrijf geleid door de 2 zonen van Jan…Arnold en Gerard. Als laatste directie waren er Gerard en zijn zwager H Flesh.
Nog steeds wordt de inrichting ge-update.
In 1968 heeft het bedrijf een primeur. Er wordt een nieuwe chemische reiniger geïnstalleerd met een capaciteit van 70 kilo kleding per uur. Het apparaat is een geheel Nederlands product en het is de eerste in zijn soort. Het gewicht is kolossaal zo’n zeseneenhalve ton. Het kostte dan ook een dag én het nodige hak- en breekwerk om de nieuwe reiniger te installeren.
Nog steeds wordt de inrichting ge-update.
In 1968 heeft het bedrijf een primeur. Er wordt een nieuwe chemische reiniger geïnstalleerd met een capaciteit van 70 kilo kleding per uur. Het apparaat is een geheel Nederlands product en het is de eerste in zijn soort. Het gewicht is kolossaal zo’n zeseneenhalve ton. Het kostte dan ook een dag én het nodige hak- en breekwerk om de nieuwe reiniger te installeren.
Jammer…….door hevige concurrentie wordt het bedrijf gedwongen in 1973 zijn faillissement aan te vragen.
JSW CRM