Verzekeringen zijn in diverse uitvoeringen al sinds enkele eeuwen voor Christus ontstaan uit het handel drijven.. Het kwam voor in het aanbieden van geschenken aan een vorst of gebiedsheerser om hem te “verplichten” degene, die schonk , bescherming van have en goed aan te bieden. Het nodige over de ontwikkeling van verzekeren is goed na te lezen op Wikipedia. Natuurlijk is in Bergen op Zoom ook deze vorm van “bescherming” in de loop der eeuwen ontstaan :
Arien Henning, afkomstig uit Alkmaar, is boekhouder en werd op 3 september 1902 ingeschreven in het stads-register. Hij woonde in de Auvergnestraat M 59 ( nu nr. 18). Volgens de overlevering heeft hij een assurantiekantoor opgericht in 1899, maar daar is in de Bergse media, KvK en notariaten niets van terug te vinden.
Arien is zeer actief bij de opstart van zijn kantoor in Bergen op Zoom en is op korte termijn agent voor diverse belangrijke, landelijke verzekeringsmaatschappijen, w.o. The Ocean en Kosmos. In 1906 komen daarbij hoofdagent voor de Vaderlandse Transport mij en de oprichting van de Bergse glasverzekering mij Neerlandia, waar hij ook directeur van is.
Hij verhuist in 1907 naar de Antwerpsestraat 19 ( L 447 ) en gaat eind dat jaar een samenwerkingsverband aan met de reder J Smout waardoor er een kantoor op de haven bij komt en de zakennaam wordt veranderd in Henning & Smout.
Door deze samenwerking wordt in 1908 gestart met het verstrekken van hypotheken en zo geraken zij ook in de wereld van de makelaardij. De zaak bloeit en verhuist in 1909 naar de Antwerpsestraat 3 en direct na de WO1 naar de Avenue Prinses Wilhelmina 16. Die straat wordt later hernoemd als de Burgemeester Stulemeijerlaan.
Hoewel aanvankelijk ook werkzaam als passage-bureau voor o.a. de Rotterdamsche Lloyd gaan zij in de crisisjaren voor de WOII over naar het zelf organiseren van reizen en optreden als reisbureau. Eerst dagtrips, maar na de oorlog worden het al snel verre en langere reizen. Zij zijn inmiddels agent van het landelijke reisbureau Lissone-Lindeman en mogen vanaf 1 november 1946 ook treinkaarten verkopen. Dit alles wordt ondersteund door de uitgave van een eigen reiskrant.
De oprichter Arien Henning overlijdt op 79 jarige leeftijd in 1953 en zijn opvolger Carel Henning op 50 jarige leeftijd in 1960. Een jaar eerder overlijdt ook de andere oprichter van het bedrijf de heer Jac Smout. Hierdoor wordt de jongste generatie Arjen Henning deelgenoot in het bedrijf en verzoekt de koningin vervroegd uit dienst te mogen. Een grote stap is de samenwerking v.a. 1968 met Luijks Bankiers. Dat betekent een forse vergroting van hun financiële pakket. Hiervan wordt tevens gebruik gemaakt om het logo van de zaak op een moderne wijze aan te passen.
Ook de wereld van verzekeraars en reisbureaus vraagt om samenwerking en vanaf 20 april 1976 is er het nieuwe bedrijf onder de naam Meeus- Henning ( de naam Smout verdwijnt hiermee uit de naam voering) gereed om de nieuwe uitdagingen aan te gaan. Zij worden in 1979 ook lid van de Reiscombinatie Nederland. Meeus trekt vanaf 1980 alle acties naar één naam toe en de naam van Henning verdwijnt van lieverlee uit de zakennaam, waardoor er een eind komt aan het multifunctionele bedrijf Henning & Smout. De heer Arjen Henning draait nog tot 2000 mee in het bedrijf.
Firma Laane
Een van de grote verzekeraars/ assuradeur en bankzaken was de firma Laane. W Laane was in 1900 al bankier en commissionair in effecten met kantoren op de Hoogstraat 313 ( nu nummer 26) en filialen in Roosendaal, Oudenbosch en Ierseke. Hij overleed echter in 1900 en zijn zoon Ernest neemt de touwtjes in handen.
wba – sruw009
De familie Laane woont op het prachtige buiten de Ruytershove. Doordat zij puissant rijk worden geacht volgt er in 1911 een dreigbrief, waarin geld wordt geeist. Via een gespeeld spel wordt op het terrein van de Ruytershove de dreiger kort daarna aangehouden. De familie verkoopt na overlijden van de weduwe Laane – Vermeulen in 1919 het kolossale pand de Ruytershove en dat wordt uiteindelijk gekocht door Alf. Asselbergs, die het behouden wilt voor Bergen op Zoom. De firma wordt na de WO 1 omgezet naar de Zuid-Nederlandsche Handelsbank. Deze wordt in 1920 omgevormd naar de Nationale Bankvereniging. Dit was een samengaan van diverse banken in het westelijke deel van Nederland.
Hierdoor komen wij automatisch bij het ontstaan van de bankenfusies
In het begin van de 20e eeuw waren er weliswaar veel soorten banken, maar die werden vertegenwoordigd door diverse assuradeuren en effectenhandelaren. In de loop van de twintigste eeuw gingen de banken steeds meer onder eigen naam opereren. Tevens werden zij ook gedwongen meer te gaan samenwerken en dat leidde tot de nodige fusies.
De Boerenleenbank in Bergen op Zoom
Op het eind van de 19e eeuw werden de boeren door hun geestelijke leidsmannen aangespoord om gezamenlijk een wal op te werpen tegen de geldwoekeraars ( kredietverleners), opkopers op termijn en het gedwongen kopen bij hun geldschieters.. Mede door een aantal sterke mannen kon uiteindelijk in veel plaatsen de krediet- en spaarbank voor de agrariers worden opgericht. In Bergen op Zoom was dat door pater van Mansveld, niet onbekend door zijn activiteiten in de landbouwwereld en boerenbond. Hij maakte zich in 1911 al sterk voor de oprichting van zo’n bank en op 17 februari 1912 kon de akte worden gepasseerd. De eerste groep leden bestond uit 44 personen. Het eerste bestuur bestond uit dhr. Jac Musters ( directeur) , de leden P Crusio, A Nuijten, W en C Franken en pater van Mansveld als adviseur.
De kassier werd A Roovers, die eigenlijk schriftelijke cursussen verzorgde op ambtelijk gebied en in zijn woning aan de N Z Haven D 37 werd het eerste kantoor ingericht. Stel je niets voor bij dat “kantoor” . Gewoon in de achterkamer en een grote brandkast naast het bureau.
foto Westbrabants archief
Al snel werd de ruimte te klein en verhuisde de bank in december 1913 naar de Moeregrebstraat 22 ( B 141) en ook de kassier verhuisde mee. Langzaam aan begon de bank bekendheid te krijgen en mede door zijn belofte van 4 % rente en directe en volledige uitbetaling van spaargeld kon de organisatie vrij snel groeien. Door deze groei werd de Moeregrebstraat te klein en er werd in overleg met de leden een nieuwe bank gebouwd aan de toenmalige Noordsingel 47. Het pand werd bewust uitgevoerd als woonhuis, zodat in geval van beëindiging van de bank het pand nog goed verkoopbaar was. De opening van dit pand was op 30 juni 1928.
De stand van de spaarders eind 1928 was als volgt: 189 leden , 629 spaarders met een spaaromzet van 462743 guldIn 1936 kwam er een nieuwe kassier….P Cleiren. Droef nieuws in 1941 …dan overlijdt pater van Mansfeld vrij onverwacht.
Door de forse groei na de WOII groeide de omzet naar 17,6 milj bij het 40 jarig jubileum in 1952. Ook na dit feestjaar bleef de geldstroom groeien en in het topjaar 1961 waren er zelfs 3500 spaarders en een omzet van 34 miljoen gulden . Het is heel opvallend dat de toename van hypotheken en geldleningen voor 78% uit de niet-agrarische sector komen. Hieruit bleek dat de Boerenleenbank inmiddels een zeer gewaardeerde bankinstelling was geworden.
Ook werd er in 1960 een forse uitbreiding gepleegd in het bankgebouw aan de Noordsingel. De ruimte werd drie keer zo groot, maar boven blijft woonruimte.
De eerste geldtelmachines kwamen in beginjaren ‘50 in gebruik ( foto van heemkundekring Sprang-Capelle)
Boerenleenbank Antwerpsestraat 60
Vanaf 1962 ontstaan ook de filialen. Dat komt voort uit de gedachte van de bank om dicht bij de mensen te zitten. Het eerste filiaal wordt geopend aan het Piusplein op 10 oktober 1962 met J. Key als kassier. Volgende filialen komen er aan de Antwerpsestraat 60 ( 1968 - foto), in 1969 aan de Galenuslaan dat later in 1972 verhuist naar het Zonneplein en het vierde filiaal wordt gevestigd aan de Zandstraat. Tussendoor wordt er in 1971 een compleet nieuw gebouw voor de Boerenleenbank weggezet op het St.Josephplein. Gebouwd op de toekomst want de 2 bovenste etages worden nog tijdelijk verhuurd.
Ook in deze periode ontstaan de fusiebesprekingen met de Raiffeisenbank, die uiteindelijk resulteren in een komplete landelijke fusie in 1972. De fusie in Bergen op Zoom tussen beide banken vond plaats op 28 mei 1974 en is dus vanaf die dag de Rabo-bank.
Bergen op Zoom werd uitverkoren als standplaats van het regio-kantoor van de Rabo-bank. Omdat Breda en Goes zijn opgeheven komen de regio-diensten naar Bergen op Zoom en daarvoor worden in de Lucernaflat twee etages gehuurd. Deze diverse diensten behelzen de accounttanttak, de vervangingstak ( voor tijdelijke opvang van gespecialiseerd personeel) en het algemeen secretariaat. Het wachten is echter op de gehele nieuwbouw voor het regio-kantoor aan de Jacob Obrechtlaan. Dat gebouw wordt uiteindelijk op 26 juni in 1981 geopend.
Het huidige gebouw na samensmelting ,met het vroegere arbeidsbureau-gebouw( foto DAHajo)
Soms is het wel verwarrend. Niet alleen omdat er steeds meer banken bijkomen, maar ook omdat in de loop van de 20e eeuw veel kleinere banken gaan fuseren en zich zo gereed maken voor de toekomst. Zo ziet b.v de ontwikkeling van de ABN / Amro bank er schetsmatig uit:
Vanaf begin 20e eeuw was er nog best veel armoede en daarvoor bestond de Gemeentelijke voorschotbank. Dan was er voor de katholieke middenstanders de Hanzebank, maar deze ging in 1923 failliet. Later kwam hier als goed alternatief de Nederlandse Middenstandsbank voor in de plaats. Er waren ook nog de Brusselse bank, de Nederlandse Credietbank en de Finatabank om er maar een paar te noemen. En alle spaarders gingen naar de Bonds-Nuts-spaarbank.